Τζούντιθ  Μπάτλερ:
Σώματα με σημασία
Οριοθετήσεις του φύλου στο λόγο.
Εισαγωγή : Α. Αθανασίου,
Mετάφρ.  Πελ. Μαρκέτου,  
Eκδ. ΕΚΚΡΕΜΕΣ  2008, σελ. 438.


Σύμφωνα με τον Τζ. Λ. Ώστιν στη γλώσσα διακρίνονται τρεις λειτουργίες. Η ιδιωματική, η ενδοϊδιωματική και η διαϊδιωματική λειτουργία η οποία – αυτή η τελευταία – αφορά στις ψυχολογικές επιπτώσεις που μπορεί να έχει η εκφορά του λόγου στους μετέχοντες σε μια συνομιλία.
Σύμφωνα με τούτη τη θέση (και υπό την οπτική του Τσ. Στήβενσον) το συγκινησιακό νόημα της γλώσσας είναι το βασικό κριτήριο με το οποίο διαφοροποιούνται/μετασχηματίζονται  οι όροι της ηθικής.
Με άλλα λόγια ο χαρακτήρας των ηθικών προτάσεων που εκφράζονται για πρόσωπα – πράγματα – πράξεις δεν είναι πληροφοριακός αλλά συγκινησιακός και γι’ αυτό δρά  αξιολογικά∙ με ό,τι αυτό συνεπάγεται για το (εκάστοτε) πεδίο που αξιολογείται.
Στο πλαίσιο  της φεμινιστικής θεωρίας συχνά εντοπίζεται η εστίαση σε ζητήματα τέτοιας αξιολόγησης -σχετικά με το βιολογικό & κοινωνικό φύλο. Ο φεμινιστικός λόγος δηλαδή τόνιζε (και τονίζει) τις επιτηδευμένες οριοθετήσεις του φύλου, την υπερτίμηση ή υποτίμηση της έννοιάς του και την κυριαρχία μια ορισμένης αξιολόγησης (προσώπων και πράξεων) υπό το κράτος μιας έμφυλης κανονικότητας.
Σε αυτόν λοιπόν τον κόμβο- όπου φαίνεται να συγκλίνουν η συγκινησιακή θεώρηση της γλώσσας και η φεμινιστική θεώρηση -εστιάζει η Τζούντιθ Μπάτλερ με το έργο της «Σώματα με σημασία».
Η εστίασή της επιχειρεί να δαγνώσει οριοθετήσεις του φύλου στον λόγο, τονίζοντας τη συνάφεια ανάμεσα στην υλικότητα του σώματος και τον λόγο – όπως αυτός εκφαίρεται αξιολογικά. Στη δοκιμή της Τζ. Μπάτλερ τα όρια του λόγου και του φύλου/ σώματος συνίστανται από (και συνιστούν) ένα κοινό corpus κριτικής∙ άλλοτε θετικής, άλλοτε αρνητικής και οπωσδήποτε υπό τη σκέπη ορισμένων σχέσεων εξουσίας.
Τούτο το corpus κρίσεων (υπέρ ή κατά ) δεν εξαντλείται ωστόσο στο λεκτικό επίπεδο αλλά λειτουργώντας ως σημασιολογικό φορτίο κατατείνει  και στην εμπέδωση συγκεκριμένων απόψεων. Στην εμπέδωση ενός ιδεώδους περί κανονικού (και μη) υποδείγματος έμφυλης συμπεριφοράς. Το κανονιστικό αυτό πλέγμα δεσπόζει στα διάφορα λεκτικά σημεία αναφοράς & σηματοδοτεί έναν επιβεβλημένο τρόπο να λέγονται – αξιολογούνται τα πράγματα.
Σηματοδοτεί δηλαδή μια πολιτική στάση όπου οι έμφυλες στάσεις – συμπεριφορές – σχέσεις διαμεσολαβούνται από την εξουσία καθαυτή.
Η αναγνώριση αυτών των εξουσιαστικών επεμβάσεων, η ανάδειξη του ηγεμονικού και καταπιεστικού λόγου  που απορρέει αλλά και η επιδίωξη της αποστασιοποίησης από όλα τούτα τα κανονιστικά ιδεώδη είναι το πρόταγμα της Τζ. Μπάτλερ.
Είναι το καίριο μέλημά της που άμεσα διαφαίνεται στο σημαντικό αυτό έργο της. Ένα έργο απαιτητικό που δεν επαγγέλεται την εύκολη ή βιαστική ανάγνωσή του αλλά συνάμα κι ένα πολύτιμο σύγγραμμα που περιποιεί (πέρα από το περιεχόμενό του) η άρτια μετάφρασή της Π. Μαρκέτου και η διαφωτιστική επιστημονική επιμέλεια της Αθηνάς Αθανασίου.

< Προηγούμενο		Επόμενο >